عفونت خون چیست؟ تفاوت آن با سپسیس + علائم و روش‌های درمان عفونت خون

گاهی یک عفونت ساده اگر به‌موقع درمان نشود، می‌تواند در مدتی کوتاه به یک وضعیت خطرناک و تهدیدکننده تبدیل شود. عفونت خون یا سپسیس زمانی رخ می‌دهد که عفونت، در بدن گسترش پیدا کرده و واکنش شدید سیستم ایمنی را ایجاد کند. این بیماری حتی ممکن است اندام‌های حیاتی مانند قلب، ریه، کلیه و مغز را درگیر کند و در صورت تأخیر در درمان، عوارض جدی به همراه داشته باشد. شناخت علائم اولیه، آگاهی از عوامل خطر و شروع سریع درمان، نقش مهمی در کنترل بیماری و جلوگیری از پیشرفت آن دارند. در این مقاله توضیح می‌دهیم سپسیس چیست و علائم، علت‌ها، روش‌های تشخیص، درمان و راه‌های پیشگیری از عفونت خون را بررسی می‌کنیم تا  آگاهی کاملی از این بیماری داشته باشید.

آشنایی با عفونت خون

عفونت خون به وضعیتی گفته می‌شود که در آن میکروب‌ها مانند باکتری‌ها، قارچ‌ها یا ویروس‌ها وارد جریان خون می‌شوند و از طریق گردش خون در بدن حرکت می‌کنند. در حالت طبیعی، سیستم ایمنی بدن بسیاری از این میکروب‌ها را سریع از بین می‌برد؛ البته درصورتی‌که تعداد آن‌ها زیاد باشد یا بدن توان مقابله کافی را نداشته باشد، عفونت در بدن گسترش پیدا و علائمی مانند تب، لرز، افزایش ضربان قلب یا ضعف عمومی را ایجاد می‌کند.

تفاوت عفونت خون و سپسیس

عفونت خون معمولا به وجود میکروب‌ها مانند باکتری‌ها در جریان خون گفته می‌شود، درحالی‌که سپسیس (Sepsis) واکنش شدید و خطرناک بدن به یک عفونت است که می‌تواند باعث آسیب به اندام‌های حیاتی شود. ممکن است فرد دچار عفونت خون شود؛ اما هنوز وارد مرحله سپسیس نشده باشد. اگر واکنش بدن شدید و علائمی مانند افت فشارخون، تنگی نفس، گیجی یا اختلال عملکرد اندام‌ها ایجاد شود، این وضعیت به سپسیس تبدیل می‌شود و نیاز به درمان فوری دارد.

انواع عفونت خون؛ معرفی مهم‌ترین انواع سپسیس

عفونت خون، بر اساس نوع میکروب واردشده به جریان خون، به چند دسته تقسیم می‌شود. شناخت انواع آن به پزشک کمک می‌کند که منبع عفونت را بهتر تشخیص دهد و روش درمانی مناسب‌تری را انتخاب کند. انواع عفونت در خون شامل موارد زیر می‌شوند:

1. باکتریمی (Bacteremia): در این وضعیت باکتری‌های زنده از روش‌هایی مانند مسواک‌زدن شدید یا برخی اقدامات دندان‌پزشکی وارد جریان خون می‌شوند و معمولا موقت و بی‌خطر هستند؛ اما درصورتی‌که این وضعیت پایدار بماند، باکتری‌ها می‌توانند در اندام‌های مختلف بدن مستقر شوند و عوارضی مانند اندوکاردیت (التهاب پوشش داخلی قلب) ایجاد کنند.
2. فانژی‌می (Fungemia): در این نوع عفونت، قارچ‌ها به‌ویژه مخمرهایی مانند کاندیدا، وارد جریان خون می‌شوند. فانژی‌می بیشتر در افرادی دیده می‌شود که سیستم ایمنی ضعیف‌تری دارند؛ مانند بیماران سرطانی یا کسانی که برای مدت طولانی از کاتتر وریدی استفاده می‌کنند.
3. ویریمی (Viremia): ویریمی به حضور ویروس در خون گفته می‌شود و می‌تواند در مراحل مختلف بیماری ویروسی رخ دهد. در برخی از موارد، ویروس ابتدا از محل عفونت اولیه وارد خون می‌شود و سپس با تکثیر در بافت‌های بدن، مقدار آن در جریان خون افزایش پیدا می‌کند.

شناسایی نوع عامل عفونی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا روش درمان و مدیریت بیماری بر اساس همین عامل تعیین می‌شود.

علائم عفونت در خون؛ نشانه‌های هشداردهنده بیماری

علائم عفونت در خون معمولاً زمانی ظاهر می‌شوند که بدن واکنش شدیدی به عفونت نشان می‌دهد. در ادامه به بررسی هریک از علائم سپسیس در افراد می‌پردازیم.

علائم عفونت خون در سالمندان و بزرگسالان

علائم عفونت خون در بزرگسالان ممکن است با علائم عمومی عفونت و نشانه‌های اختلال در عملکرد بدن همراه باشد. شدت علائم سپسیس در سالمندان بسته به وضعیت جسمی فرد و میزان پیشرفت عفونت متفاوت است.

• تب یا کاهش غیرطبیعی دمای بدن
• لرز و احساس سرمای همراه با لرزش
• افزایش ضربان قلب
• کاهش فشارخون
• ضعف و کاهش انرژی
• گیجی و بی‌قراری
• تنفس سریع یا تنگی نفس
• کاهش دفع ادرار یا مشکلات ادراری
• درد و ناراحتی شدید در بدن

در برخی از موارد، تغییرات پوستی مانند قرمزی پوست یا ایجاد لکه‌های کوچک قرمز تیره (راش سپسیس) نیز در افراد مبتلا به عفونت خونی دیده می‌شود. در صورت مشاهده این علائم عفونت خون در بزرگسالان، حتما به پزشک مراجعه کنید.

علائم عفونت خون در نوزادان و کودکان

نشانه‌های عفونت خون در نوزادان و کودکان ممکن است با عفونت خون در سالمندان و بزرگسالان متفاوت باشد و گاهی خیلی سریع پیشرفت کند. در ادامه علائم سپسیس نوزادی را بررسی می‌کنیم.

• تب بالا یا تغییر غیرطبیعی دمای بدن
• بی‌حالی یا سخت بیدار شدن از خواب
• بی‌میلی به شیر خوردن و مشکل در تغذیه
• تغییر رنگ پوست مانند پریدگی، لکه لکه یا آبی شدن پوست
• تنفس سریع یا مشکل در تنفس
• گریه‌های شدید یا تحریک‌پذیری
• کاهش ادرار
• بثورات پوستی

علائم عفونت خون در کودکان و نوزادان گاهی اوقات به‌سرعت تشدید می‌شود؛ به همین دلیل باید نشانه‌هایی مانند بی‌حالی شدید، اختلال در تنفس یا تغییر رنگ پوست را جدی بگیرید.

علت‌های ابتلا به عفونت خون؛ بررسی دلایل شایع سپسیس

عفونت خون زمانی رخ می‌دهد که در بخشی از بدن عفونت ایجاد شود و در صورت کنترل نشدن، به جریان خون راه پیدا کند؛ مانند:

• عفونت دستگاه تنفسی
• عفونت دستگاه ادراری یا کلیه
• عفونت دستگاه گوارش، آپاندیس یا مشکلات روده و کبد
• عفونت مغز یا ستون فقرات
• عفونت‌های پوستی ناشی از زخم، سلولیت یا التهاب محل کاتتر
• عفونت‌های گوارشی یا عفونت‌های داخلی بدن
• نیش حشرات آلوده
• استفاده از کاتترهای پزشکی مانند کاتتر دیالیز یا شیمی‌درمانی
• کشیدن دندان یا اقدام‌های دندانپزشکی در شرایط غیربهداشتی
• تعویض نکردن به‌موقع پانسمان‌ها پس از جراحی
• قرار گرفتن زخم باز در معرض آلودگی
• مقاومت برخی از باکتری‌ها نسبت به دارو
• بیماری‌هایی مانند ذات‌الریه یا پنومونی

در بسیاری از موارد، این بیماری از یک عفونت ساده در بدن شروع می‌شود و در صورت تاخیر در درمان، وارد جریان خون می‌شود؛ به همین دلیل تشخیص و درمان به‌موقع عفونت‌ها نقش مهمی در پیشگیری از بروز این بیماری دارند.

چه کسانی عفونت خون می‌گیرند و بیشتر در معرض خطر ابتلا هستند؟

برخی از افراد به‌دلیل شرایط جسمی یا بیماری‌های زمینه‌ای بیشتر در معرض ابتلا به عفونت خون قرار دارند؛ مانند:

• انسان‌های با سیستم ایمنی ضعیف مانند افراد مبتلا به ایدز یا سرطان خون
• نوزادان
• افراد سالمند
• افراد مبتلا به دیابت
• افرادی که به‌تازگی جراحی انجام داده‌اند
• افراد دارای سوند یا کاتتر پزشکی
• افراد دارای اعتیاد تزریقی
• افرادی با بهداشت ضعیف دهان و دندان
• افرادی که در محیط‌های درمانی مانند بیمارستان‌ها حضور دارند

در این افراد حتی یک عفونت ساده نیز ممکن است سریع‌تر گسترش پیدا کند و وارد جریان خون شود. به همین دلیل توجه به علائم سپسیس و مراجعه سریع به پزشک در این گروه‌ها اهمیت بیشتری دارد.

روش‌های پزشکی تشخیص سپسیس؛ عفونت خون چگونه مشخص می‌شود؟

علائم عفونت خون شباهت زیادی به بسیاری از بیماری‌های دیگر دارد و تشخیص آن فقط با بررسی دقیق پزشکی و انجام آزمایش‌های تخصصی امکان‌پذیر است. پزشک ابتدا وضعیت عمومی بیمار را ارزیابی و در صورت نیاز، آزمایش‌ها و بررسی‌های تکمیلی زیر را برای شناسایی منبع عفونت درخواست می‌کند.

در صورت مشاهده علائمی مانند تب شدید، ضعف، تنگی نفس یا گیجی، بررسی سریع پزشکی اهمیت زیادی دارد. اگر امکان مراجعه فوری به مرکز درمانی را ندارید، می‌توانید از خدمات ویزیت پزشک متخصص در منزل تهران و همچنین رادیوگرافی در منزل تهران در دایان سلامت، برای به تشخیص سریع‌تر بیماری و شروع به‌موقع درمان استفاده کنید. پزشکان‌ مجموعه ما می‌توانند وضعیت بیمار را بررسی کنند و در صورت لزوم، آزمایش‌ها و اقدام‌های درمانی اولیه را انجام دهد.

درمان سپسیس؛ آیا عفونت خون درمان قطعی دارد؟

عفونت خون در بسیاری از موارد قابل‌درمان است؛ به‌خصوص اگر بیماری را زود تشخیص دهید و درمان را سریع شروع کنید. درمان عفونت خون با هدف از بین بردن عامل عفونت، کنترل علائم و جلوگیری از آسیب به اندام‌های حیاتی بدن انجام می‌شود.

درمان عفونت خون با داروهای خوراکی؛ داروهای درمان سپسیس

در برخی موارد، پزشک پس از کنترل اولیه عفونت و پایدار شدن وضعیت بیمار، درمان را با داروهای خوراکی ادامه می‌دهد. این داروها معمولا زمانی تجویز می‌شوند که شدت عفونت کاهش پیدا کند و بیمار نیاز فوری به درمان وریدی نداشته باشد.

• سیپروفلوکساسین (Ciprofloxacin)
• لووفلوکساسین (Levofloxacin)

این داروها از گروه آنتی‌بیوتیک‌های فلوروکینولون هستند و می‌توانند برای ادامه درمان برخی از عفونت‌های باکتریایی پس از مرحله حاد بیماری استفاده شوند.

درمان عفونت خون به‌صورت تزریقی

در بیشتر موارد عفونت خون، درمان در ابتدا با آنتی‌بیوتیک‌های تزریقی (داخل وریدی) انجام می‌شود تا دارو سریع‌تر وارد جریان خون شود و عفونت را کنترل کند. این روش معمولا در بیمارستان یا تحت‌نظر پزشک انجام می‌شود. داروهای تزریقی و آنتی‌بیوتیک برای سپسیس شامل موارد زیر می‌شوند:

• سفتریاکسون (Ceftriaxone)
• پیپراسیلین تازوباکتام (Piperacillin Tazobactam)
• سفپیم (Cefepime)
• سفتازیدیم (Ceftazidime)
• وانکومایسین (Vancomycin)
• سیپروفلوکساسین (Ciprofloxacin)
• لووفلوکساسین (Levofloxacin)

در بیشتر موارد، درمان سپسیس در ابتدا با آنتی‌بیوتیک‌های تزریقی انجام می‌شود تا دارو سریع‌تر وارد جریان خون شود و عفونت را کنترل کند. این روش معمولا در بیمارستان یا تحت‌نظر پزشک انجام می‌شود. در برخی از شرایط که امکان ادامه درمان در منزل وجود دارد، می‌توانید خدماتی مانند تزریق آمیکاسین در منزل را نیز برای کنترل عفونت و ادامه درمان، تحت نظارت کادر درمان انجام اهید.

درمان عفونت خون و تزریق دارو در منزل

پس از تشخیص پزشک و پایدار شدن وضعیت بیمار، ادامه درمان عفونت را می‌توانید در منزل تحت‌نظر پزشک و تیم درمانی انجام دهید. در این شرایط، تزریق آنتی‌بیوتیک‌های وریدی، سرم‌تراپی و بررسی علائم حیاتی توسط پرستار حرفه‌ای در خانه انجام می‌شود تا بدون نیاز به بستری طولانی‌مدت، روند درمان خود را طی کنید.

این نوع مراقبت معمولا برای بیمارانی مناسب است که وضعیت عمومی آن‌ها پایدار شده است؛ اما هنوز به تزریق داروهای وریدی و مراقبت‌های پرستاری نیاز دارند. در مجموعه دایان سلامت امکان اعزام پرستار مجرب برای انجام تزریقات، سرم‌تراپی و مراقبت‌های تخصصی در منزل فراهم است و در صورت نیاز نیز می‌توانید از خدمات دکتر عفونی در منزل برای بررسی وضعیت بیمار، تنظیم داروها و پیگیری روند درمان استفاده کنید.

عوارض عفونت خون؛ پیامدهای خطرناک سپسیس

عفونت خون در موارد شدید باعث بروز التهاب گسترده در بدن می‌شود و عملکرد طبیعی اندام‌های مختلف را مختل می‌کند. اگر این وضعیت را به‌موقع کنترل نکنید، ممکن است برخی از اندام‌های حیاتی دچار آسیب جدی یا حتی نارسایی شوند. عوارض عفونت خون شامل موارد زیر می‌شود:

1. نارسایی ریه (ARDS): در این حالت ریه‌ها توانایی تأمین اکسیژن کافی برای بدن را ندارند و مایع در کیسه‌های هوایی جمع می‌شود.‌ این مشکل باعث تنگی نفس شدید، تنفس سریع و کاهش سطح اکسیژن خون می‌شود.
2. نارسایی کلیه: کلیه‌ها توانایی فیلتر کردن مواد زائد از خون را از دست می‌دهند و سم در بدن تجمع پیدا می‌کند. این وضعیت ممکن است با تورم، خستگی و گیجی همراه باشد و در موارد شدید نیاز به دیالیز دارد.
3. نارسایی قلبی: التهاب ناشی از سپسیس ممکن است عضله قلب را ضعیف کند و توانایی پمپاژ خون را کاهش دهد. این موضوع باعث کاهش جریان خون و اکسیژن‌رسانی به اندام‌های مختلف بدن می‌شود.
4. آسیب یا نارسایی کبد: در صورت اختلال در عملکرد کبد، توانایی بدن در سم‌زدایی و تولید پروتئین‌های ضروری کاهش پیدا می‌کند. این وضعیت می‌تواند منجر به زردی پوست و چشم‌ها، درد شکم و مشکلات انعقادی شود.
5. آسیب مغزی (انسفالوپاتی سپتیک): کاهش اکسیژن و تجمع سموم در بدن، ممکن است عملکرد مغز را تحت‌تأثیر قرار دهد و باعث سردرگمی، اختلال در تمرکز، مشکلات گفتاری یا حتی کما شود.

عفونت خون در صورت پیشرفت، چندین اندام حیاتی بدن را هم‌زمان درگیر می‌کند و به نارسایی اندام‌ها منجر می‌شود. بااین‌حال، برخی از بیمارها ممکن است پس از بهبود از مرحله حاد بیماری، با مشکلات و عوارض سپسیس در طولانی‌مدت مانند بی‌خوابی، کابوس یا توهم، حملات عصبی یا اضطراب، درد مفاصل و عضلات روبه‌رو شوند.

در برخی بیماران که نیاز به مراقبت‌های ویژه و پایش مداوم دارند، استفاده از خدمات ای سی یو در منزل به ادامه مراقبت‌های تخصصی در محیط خانه و تحت‌نظر تیم درمان ‌کمک می‌کند.

راه‌های پیشگیری از عفونت خون؛ چگونه خطر ابتلا به سپسیس را کاهش دهیم؟

عفونت خون معمولا در اثر گسترش یک عفونت در بدن ایجاد می‌شود و رعایت برخی نکات ساده بهداشتی، می‌تواند احتمال بروز عفونت جریان خون را تا حد زیادی کاهش دهد.

• رعایت بهداشت فردی: شست‌وشوی منظم دست‌ها با آب و صابون یکی از مؤثرترین راه‌ها برای جلوگیری از انتقال میکروب‌ها و ایجاد عفونت است.
• مراقبت از زخم‌ها و بریدگی‌ها: تمیز نگه‌داشتن زخم‌ها، ضدعفونی‌کردن آن‌ها و استفاده از پانسمان مناسب تا زمان بهبودی کامل، از ورود باکتری‌ها به بدن جلوگیری می‌کند.
• دریافت واکسن‌های توصیه‌شده: واکسیناسیون به‌موقع در برابر برخی بیماری‌های عفونی خطر بروز عفونت‌های شدید و در نتیجه عفونت خون را کاهش می‌دهد.
• کنترل و درمان بیماری‌های مزمن: افرادی که به بیماری‌هایی مانند دیابت یا مشکلات سیستم ایمنی مبتلا هستند، باید مراقبت‌های پزشکی منظم داشته باشند تا احتمال بروز عفونت در آن‌ها کمتر شود.
• درمان سریع عفونت‌ها: در صورت مشاهده علائم عفونت در هر بخش از بدن، باید با مراجعه سریع به پزشک و دریافت درمان مناسب، از گسترش عفونت به جریان خون جلوگیری کنید.

توجه به بهداشت فردی، مراقبت صحیح از زخم‌ها و پیگیری درمان عفونت‌ها، نقش مهمی در پیشگیری از عفونت خون و عوارض جدی آن دارند. در صورت مشاهده علائم مشکوک به عفونت شدید، هرچه سریع‌تر برای بررسی و درمان به پزشک مراجعه شود.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

عفونت خون زمانی خطرناک می‌شود که پاسخ سیستم ایمنی بدن به عفونت از کنترل خارج و باعث آسیب به اندام‌های حیاتی، افت فشارخون و حتی شوک سپتیک شود؛ وضعیتی که می‌تواند در مدت کوتاهی پیشرفت و جان بیمار را تهدید کند. علائمی مانند تب بالا یا کاهش غیرطبیعی دمای بدن، ضربان قلب سریع، تنفس تند یا تنگی نفس، لرز شدید، ضعف و بی‌حالی، گیجی، افت فشارخون و کاهش ادرار می‌توانند نشانه‌های هشداردهنده این وضعیت باشند و نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند.

این خطر در افراد سالمند، نوزادان، افراد مبتلا به بیماری‌های مزمن و ضعف سیستم ایمنی و بیمارانی که در بیمارستان یا با وسایل تهاجمی مانند سوند و کاتتر تحت درمان هستند، بیشتر دیده می‌شود. در صورت مشاهده هریک از علائم‌ برای جلوگیری از پیشرفت سریع و درمان، به پزشک مراجعه کنید.

نقش دایان سلامت در تشخیص و درمان به‌موقع عفونت خون

عفونت خون از آن دسته بیماری‌هایی است که سرعت تشخیص و شروع درمان در آن نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. اگر علائم عفونت در بدن را جدی بگیرید و در زمان مناسب برای بررسی و درمان اقدام کنید، در بسیاری از موارد، می‌توانید از پیشرفت بیماری و بروز عوارض خطرناک جلوگیری کنید. در چنین شرایطی دسترسی سریع به خدمات پزشکی اهمیت زیادی دارد.

دایان سلامت با ارائه خدمات درمانی و مراقبتی در منزل، این امکان را فراهم کرده است که بدون نیاز به مراجعه مکرر به مراکز درمانی، از خدماتی مانند ویزیت پزشک در منزل، حضور دکتر متخصص در منزل، تزریقات و سرم‌تراپی، خدمات پرستاری و مراقبت از بیمار در منزل بهره‌مند شوید. اگر شما یا یکی از نزدیکان، به علائم عفونت شدید دچار شده‌اید یا به مراقبت‌های درمانی در منزل نیاز دارید، با دایان سلامت تماس بگیرید و در کوتاه‌ترین زمان از خدمات تخصصی پزشکی در منزل استفاده کنید.

منابع:

عفونت خون و انواع عفونت خون و علائم و درمان:

https://www.darmankade.com/blog/blood-infection/

علت‌ها و روش تشخیص

https://doctoreto.com/blog/sepsis/#:~:text=%D8%B9%D9%81%D9%88%D9%86%D8%AA%20%D8%AE%D9%88%D9%86%DB%8C%20%DB%8C%D8%A7%20%D8%B3%D9%BE%D8%B3%DB%8C%D8%B3%20(Sepsis,%D9%88%20%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1%20%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%85%20%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A8%20%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF.

https://www.paziresh24.com/blog/14415/%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D8%B2%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B9%D9%81%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%AE%D9%88%D9%86/

عوارض:

https://dr-azghandi.com/is-blood-infection-the-same-as-cancer/