آریتمی قلبی چیست؟ علت، علائم و درمان این بیماری در زنان و مردان

قلب انسان در حالت طبیعی، بسیار منظم و دقیق می‌تپد؛ اما گاهی این ریتم طبیعی، تغییر می‌کند و ضربان قلب سریع‌تر، کندتر یا نامنظم می‌شود. اختلال در ریتم طبیعی ضربان قلب، همان آریتمی قلبی است؛ وضعیتی که به دلایل مختلف در سیستم الکتریکی قلب ایجاد می‌شود. البته هر تپش قلبی، آریتمی نیست؛ مواردی مانند استرس، فعالیت بدنی یا مصرف کافئین نیز به‌طور موقت باعث افزایش ضربان قلب می‌شوند.

آریتمی معمولا با علائمی مانند تپش قلب، سرگیجه، ضعف یا تنگی نفس همراه است و در برخی از موارد، بدون نشانه دیگری بروز پیدا می‌کند. آگاهی از علائم، علت‌ها و نحوه تشخیص آریتمی به شما کمک کند که در صورت مشاهده این تغییرات، تصمیم آگاهانه‌تری برای بررسی وضعیت قلب خود بگیرید. در ادامه این مقاله به بررسی آریتمی قلبی و علائم، علت‌ها و روش‌های تشخیص و درمان آن می‌پردازیم.

 آریتمی قلبی چیست؛ اختلال در ریتم ضربان قلب 

در آریتمی قلبی سرعت یا ریتم ضربان قلب از حالت طبیعی خود خارج می‌شود و این مشکل، معمولا زمانی رخ می‌دهد که سیستم الکتریکی قلب که مسئول ایجاد و هدایت ضربان‌ها است، با اختلال مواجه شود.

در نتیجه این اتفاق، ممکن است که ضربان قلب به‌صورت نامنظم، سریع یا خیلی کند شود. آریتمی قلبی انواع متفاوتی دارد و در بخش‌های مختلف قلب ایجاد می‌شود. همچنین شدت آن نیز می‌تواند از حالت خفیف تا شدید متغیر باشد.

انواع آریتمی قلبی؛ بررسی مهم‌ترین اختلالات ریتم قلب 

آریتمی قلبی ممکن است از دهلیزها یا بطن‌ها شروع شود یا به‌صورت کندی، تندی یا نامنظمی ضربان بروز کند. آریتمی قلبی انواع متفاوتی دارد و شناخت آن‌ها بسیار مهم است؛ زیرا شدت، علائم و روش برخورد با هر یک از آن‌ها تفاوت دارد‌. در ادامه با انواع آریتم قلبی آشنا می‌شوید.

1. تاکی‌کاردی (Tachycardia): ضربان قلب سریع‌تر از حد طبیعی (معمولاً بیش از ۱۰۰ ضربه در دقیقه) که می‌تواند باعث تپش قلب و بی‌قراری شود. 
2. برادی‌کاردی (Bradycardia): ضربان قلب کندتر از حد طبیعی (معمولاً کمتر از ۶۰ ضربه در دقیقه) که در صورت همراهی با علائمی مانند سرگیجه نیاز به بررسی دارد. 
3. فیبریلاسیون دهلیزی (Atrial Fibrillation): ضربان نامنظم دهلیزها که باعث افزایش خطر سکته مغزی و تپش قلب می‌شود. 
4. فلوتر دهلیزی (Atrial Flutter): این نوع آریتمی از دهلیزها شروع و در آن، ریتم قلب غیرطبیعی می‌شود. همچنین افراد با فلوتر دهلیزی، ممکن است تپش قلب یا ضربان سریع را احساس کنند.
5. تاکی‌کاردی فوق‌بطنی (Supraventricular Tachycardia – SVT): این آریتمی از بخش‌های بالاتر از بطن‌ها شروع و باعث تند شدن ناگهانی ضربان می‌شود. SVT معمولا به‌صورت حمله‌ای و برای فرد بسیار محسوس و آزاردهنده است.
6. تاکی‌کاردی بطنی (Ventricular Tachycardia): افزایش ضربان قلب با منشأ بطن‌ها که در برخی موارد می‌تواند خطرناک باشد و به درمان فوری نیاز داشته باشد. 
7. فیبریلاسیون بطنی (Ventricular Fibrillation): خطرناک‌ترین نوع آریتمی که در آن بطن‌ها به‌جای پمپاژ، دچار لرزش می‌شوند و یک وضعیت اورژانسی است. 
8. اختلال عملکرد گره سینوسی (Sinus Node Dysfunction): اختلال در عملکرد تنظیم‌کننده طبیعی ضربان قلب که باعث کندی یا نامنظمی ضربان می‌شود.

آریتمی‌ها از نظر محل شروع و سرعت ضربان دسته‌بندی می‌شوند، برخی از آن‌ها خفیف‌ و برخی بسیار جدی هستند؛ به همین دلیل اگر ضربان قلب شما به‌صورت مداوم بالای ۱۰۰ یا تر از ۶۰ ضربان در قلب باشد، حتما به پزشک مراجعه کنید.

علائم آریتمی قلبی؛ تپش قلب، سرگیجه و تنگی نفس 

آریتمی قلبی با نشانه‌های مختلفی ظاهر می‌شود و شدت آن در افراد متفاوت است. با شناخت این نشانه‌ها می‌توانید در صورت مشاهده تغییرات غیرطبیعی در ضربان قلب، خیلی سریع‌تر درمان خود را شروع کنید. در ادامه با علائم آریتمی قلبی در مردان و زنان آشنا می‌شوید:

• تپش قلب یا ضربان نامنظم
• تند یا کند شدن ضربان قلب
• تنگی نفس
• ضعف و بی‌حالی
• سرگیجه یا سبکی سر
• احساس نزدیک شدن به غش
• غش کردن (سنکوپ)
• درد یا ناراحتی در قفسه سینه
• خستگی
• احساس لرزش یا کوبش در قفسه سینه
• تعریق
• احساس اضطراب همراه با تپش قلب

دقت داشته باشید که علائم آریتمی قلبی در زنان و مردان، تفاوتی ندارد. همچنین داشتن یکی از این علائم حتما‌ به معنی ابتلا به آریتمی قلبی نیست. درصورتی‌که این علائم تکرار شوند یا با درد قفسه سینه یا غش همراه باشند، حتما برای بررسی دقیق‌تر به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر امکان مراجعه به مراکز درمانی را ندارید، می‌توانید با کمک دایان سلامت، با انجام اکو قلب در منزل، وضعیت ساختار و عملکرد قلب خود را نیز بررسی کنید.

علت آریتمی قلبی چیست؛ بررسی علت‌های شایع و پنهان 

آریتمی قلبی ‌به‌دلیل اختلال در مسیر انتقال پیام‌های الکتریکی قلب رخ می‌دهد؛ بنابراین، هر بیماری یا عاملی که ساختار بافت قلب را تغییر دهد یا سطح سیگنال‌های الکتریکی را بر هم بزند، ممکن است باعث بی‌نظمی ریتم قلب شود. در ادامه علل بروز آریتمی قلبی را توضیح داده‌ایم. 

• اختلال در گره سینوسی (باتری طبیعی قلب): گره سینوسی وظیفه ارسال سیگنال برای ضربان قلب را بر عهده دارد. آسیب به گره سینوسی باعث کند شدن یا نامنظم شدن ضربان قلب می‌شود. 
• تغییرات ساختاری در دریچه‌ها و عضله قلب: بیماری‌های قلبی می‌توانند مسیر انتقال سیگنال‌های الکتریکی را مختل و ریتم قلب را نامنظم کنند. 
• نوسانات هورمونی (تیروئید): کم‌کاری یا پرکاری تیروئید می‌تواند باعث تغییر در ریتم طبیعی قلب شود. 
• تداخل دارویی و مواد محرک: برخی داروها، کافئین و مواد محرک ممکن است هدایت الکتریکی قلب را مختل کنند.
• دیابت: قند خون بالا به‌مرور باعث آسیب به عروق تغذیه‌کننده سیستم الکتریکی قلب می‌شود. 
• آپنه خواب: قطع تنفس هنگام خواب با کاهش اکسیژن، خطر نامنظمی ضربان قلب را افزایش می‌دهد. 

اگر بیماری‌های زمینه‌ای قلبی، فشار خون بالا، دیابت، مشکل تیروئید یا آپنه خواب دارید، بهتر است نسبت به علائم آریتمی حساس‌تر باشید. همچنین، اگر احساس می‌کنید که بعضی از محرک‌ها یا داروها، ضربان قلب شما را به‌هم می‌ریزند، حتما آن‌ها را با پزشک در میان بگذارید. 

روش‌های تشخیص آریتمی قلبی؛ معاینه و انجام تست‌های مخصوص

برای تشخیص آریتمی قلبی، پزشک در ابتدا علائم و سابقه پزشکی شما را بررسی و در صورت نیاز، آزمایش‌ها و تست‌های قلبی را تجویز می‌کند. این آزمایش‌ها به پزشک کمک می‌کنند تا ریتم قلب، فعالیت الکتریکی آن و ساختار قلب را دقیق‌تر ارزیابی کند.

پزشک با استفاده از این روش‌ها می‌تواند نوع دقیق آریتمی، علت و محل آن را تشخیص دهد و بهترین روش درمان را برای شما تجویز کند. باتوجه‌به اهمیت تشخیص سریع آریتمی، امکان انجام نوار قلب در منزل نیز وجود دارد؛ بنابراین اگر سالمند هستید یا به هر دلیلی امکان مراجعه به مراکز درمانی را ندارید، می‌توانید این بررسی را در منزل انجام دهید.

روش‌های درمان آریتمی قلبی؛ نوار قلب و تست‌های تخصصی

درمان آریتمی قلبی به نوع آریتمی، شدت علائم و وضعیت سلامت قلب بیمار بستگی دارد. پزشک ممکن است برای کنترل ریتم یا سرعت ضربان قلب از داروها و روش‌های درمانی تخصصی استفاده کند. در ادامه به‌طور دقیق بررسی می‌کنیم که روش‌های درمان و داروی آریتمی قلبی چیست.     

درمان دارویی و تزریقی آریتمی قلبی

بیشتر موارد آریتمی قلبی با مصرف دارو کنترل می‌شود و پزشک بسته به شرایط بیمار، ممکن است داروها را به‌صورت خوراکی یا تزریقی تجویز کند. در شرایط اورژانسی و در مواردی که داروهای خوراکی موثر و کافی نباشند، پزشک برای کنترل سریع ضربان قلب داروهای تزریقی را تجویز می‌کند. در جدول زیر داروهای موثر برای کنترل آریتمی قلبی را مشاهده می‌کنید.

بعد از مصرف دارو و انجام درمان‌های لازم، پزشک وضعیت بیمار را بررسی و مشخص می‌کند که ریتم قلب به حالت طبیعی برگشته یا نیاز به پیگیری و درمان بیشتری دارد.

درمان سریع آریتمی قلب با داروهای تزریقی در بیمارستان

در برخی از موارد شدید، آریتمی قلبی ممکن است با علائمی مانند افت فشار خون درد زیاد قفسه سینه تنگی نفس شدید یا غش همراه باشد در این شرایط، بیمار باید برای بررسی و کنترل دقیق‌تر در بیمارستان بستری و ضربان قلب او به‌طور مداوم با دستگاه مانیتور کنترل شود؛ در نتیجه پزشک می‌تواند در صورت لزوم داروها را سریعتر و دقیق‌تر تنظیم کرده  یا از روش‌هایی مانند کاردیوورژن برای بازگرداندن ریتم طبیعی قلب استفاده کند.

درمان تزریقی آریتمی قلب در منزل

برخی از افراد مبتلا به آریتمی قلبی که وضعیت پایداری دارند، می‌توانند ادامه درمان تزریقی خود را در منزل انجام دهند. همچنین این روش برای سالمندان یا افرادی که به دلایلی مانند ضعف جسمانی، ناتوانی حرکت یا بیماری‌های زمینه‌ای توانایی خروج از منزل را ندارند، بهترین روش درمانی به شمار می‌رود. البته این نوع درمان باید حتما با تجویز پزشک و تحت نظر کادر درمان و افراد متخصص انجام شود.

مجموعه دایان سلامت با همکاری پرستاران و پزشکان مجرب، خدمات تخصصی درمان در منزل را برای بیماران قلبی ارائه می‌دهد و با اعزام نیروی حرفه‌ای و آموزش‌دیده به همراه تجهیزات کامل، امکان انجام تزریقات و مراقبت‌های درمانی را توسط متخصص قلب در منزل فراهم می‌کند. هدف مجموعه ما مراقبت دقیق، کاهش نیاز به مراجعه مکرر به مراکز درمانی و ایجاد آرامش بیشتر برای بیماران و خانواده آن‌ها است.

عوارض احتمالی آریتمی قلبی؛ آیا آریتمی قلبی خطرناک است؟     

آریتمی قلبی همیشه خطرناک نیست، اما در صورت تشخیص یا درمان دیرهنگام می‌تواند عوارضی مانند سکته مغزی، نارسایی قلبی، افت فشار خون، غش، ایست قلبی و در موارد شدید مرگ ناگهانی قلبی ایجاد کند. با این حال، همه آریتمی‌ها کشنده نیستند و بسیاری از افراد با تشخیص به‌موقع، درمان مناسب و کنترل عوامل خطر، زندگی طبیعی و سالمی دارند. 

راه‌های پیشگیری از آریتمی قلبی؛ نکات ساده و مهم برای کاهش خطر 

با رعایت برخی از نکات ساده در سبک زندگی و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای، می‌توانید خطر بروز آریتمی قلبی و عوارض آن را را کاهش دهید.

1. فشار خون خود را کنترل کنید.
2. بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت و مشکلات تیروئید را درمان و پیگیری کنید.
3. مصرف زیاد کافئین و نوشیدنی‌های انرژی‌زا را  به حداقل برسانید.
4. سیگار را ترک کنید.
5. به‌طور منظم فعالیت بدنی متعادل داشته باشید.
6. خواب کافی داشته باشید و در صورت وجود آپنه خواب، آن را درمان کنید.
7. استرس و فشارهای روحی را تا حد ممکن مدیریت کنید.

با رعایت این موارد احتمال ابتلا به آریتمی قلبی تا حد زیادی کاهش پیدا می‌کند؛ اما اگر سابقه بیماری قلبی یا تپش قلب مکرر دارید، حتما به‌طور منظم تحت‌نظر پزشک باشید. 

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟ 

اگر تپش قلب مکرر، ضربان خیلی سریع یا خیلی کند، سرگیجه، تنگی نفس یا احساس لرزش و نامنظم بودن ضربان قلب را تجربه می‌کنید، بهتر است برای بررسی به پزشک مراجعه کنید. همچنین اگر این علائم با درد قفسه سینه، غش کردن، ضعف شدید یا تنگی نفس ناگهانی همراه باشند، نیاز به بررسی فوری پزشکی دارند.

مراجعه به پزشک، کمک می‌کند علت تپش یا بی‌نظمی ضربان قلب مشخص و در صورت وجود آریتمی، درمان مناسب در زمان مناسب آغاز شود.

تشخیص و درمان آریتمی قلبی در منزل با خدمات دایان سلامت

در این مطلب بررسی کردیم آریتمی چیست و با اطلاعات لازم در مورد آن آشنا شدید. اگر با علائمی مانند تپش غیر عادی قلب، ضربان بسیار تند یا کند، سرگیجه یا احساس ضعیف روبرو هستید، این نشانه‌ها را جدی بگیرید و برای بررسی دقیق به پزشک مراجعه کنید.  در شرایطی که آریتمی قلبی خیلی سریع تشخیص و درمان داده شود، نیازی به نگرانی نیست.

اگر برای بررسی وضعیت قلب یا دریافت خدمات پزشکی در منزل به کمک نیاز دارید، مجموعه دایان سلامت با استفاده از تجهیزات کامل پزشکی و همکاری با پزشکان، پرستاران و کادر درمان مجرب خدمات تخصصی را در منزل به شما ارائه می‌دهد.

شما می‌توانید بدون رفت‌وآمد، همه روند درمان آریتمی قلبی مانند تزریق داروها و انجام تست‌ها را با کمک دایان سلامت در منزل خود انجام دهید. برای آگاهی از شرایط خدمات، نحوه هماهنگی با تیم درمان و استعلام هزینه ویزیت پزشک متخصص در منزل با دایان سلامت تماس بگیرید.

منابع:

https://www.heartfoundation.org.au/your-heart/heart-arrhythmia

https://www.health.harvard.edu/a_to_z/cardiac-arrhythmias-a-to-z

https://www.massgeneralbrigham.org/en/patient-care/services-and-specialties/heart/conditions/cardiac-arrhythmia

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3390068/

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16749-arrhythmia

‌https://abidipharma.com/health-items/arrhythmia/